[KOSZ] Choroba popromienna

kmekk · 24 Grudnia 2019

Może ktoś się zastanawia, co to jest i jak dokładnie działa choroba popromienna. Jeśli ktoś jest zainteresowany, to zapraszam do przeczytania, tym razem dłuższego artykułu.
Okej, więc: uściślając, mowa jest o promieniowaniu jonizującym.

1. Jak to się dzieje?

Tkanka przyjmuje dużą dawkę energii. Na skutek tego cząsteczki wody się rozpadają na wolne rodniki (atomy/cząstki z niesparowanym elektronem), które sieją spustoszenie dalej (bo agresywnie przyłączają się do wszystkiego co tylko znajdą na swojej drodze). Rozwalają przy okazji np. DNA, co uniemożliwia poprawną naprawę komórki. Nić może pęknąć, może taki rodnik rozwalić nukleotydy, mogą się utworzyć nowe randomowe połączenia itp. Te rodniki rozwalają również wiązania w cząsteczkach tłuszczy czy białek.
W przypadku naświetlenia komórki płciowej zniszczeniu lub mutacjom może ulec materiał genetyczny w niej zawarty, co może skutkować wadami genetycznymi u dziecka takiej osoby.

2. Jakie tkanki są najbardziej narażone?

Przede wszystkim te, których komórki mają krótki cykl reprodukcyjny i krótki cykl życiowy, czyli: szpik kostny, narządy płciowe, soczewka, limfocyty czy tarczyca. Za to tkanka nerwowa, kostna oraz skóra mają względnie niewielką wrażliwość na radiację.

3. A co w przypadku całego organizmu?

No tutaj ważnych jest kilka czynników - powierzchnia i czas ekspozycji oraz pochłonięta dawka. W przypadku krótkotrwałych ekspozycji:
- do 10Gy (grej, jednostka dawki pochłoniętej, J/kg)- zespół hematopoetyczny (szpikowy) - biegunka, wymioty i nudności, następnie okres utajenia (nawet do kilku tyg.) W tym czasie zmniejsza się liczba składników morfotycznych krwi. Następnie ujawnia się ostra choroba popromienna - krwawe biegunki, krwotoki tkankowe i zakażenia. Zgon spowodowany niewydolnością wielonarządową i zanikiem szpiku kostnego.
- powyżej 10Gy - zespół jelitowy - oprócz w/w objawów, uszkodzone są komórki nabłonkowe jelit. Objawami są brak apetytu, biegunka, gorączka i odwodnienie. Brak przyswajania treści w jelitach powoduje spadek wagi. Zanikają leukocyty. Zgon po 4-6 dniach od ekspozycji, spowodowany zakażeniami bakteryjnymi, skrajnym wyniszczeniem tkanek.
- ponad 50Gy - zespół mózgowo-naczyniowy - pobudzenie naprzemiennie z apatią, problemy z równowagą i koordynacją ruchową. Niedługo później objawy zespołu jelitowego, a także drgawki, śpiączka i śmierć. Zgon spowodowany jest uszkodzeniem naczyń krwionośnych, zwiększonym ciśnieniem śródczaszkowym
i obrzękiem mózgu (przez zwiększoną przepuszczalność naczyń krwionośnych).

W przypadku mniejszych dawek rozciągniętych w czasie najczęstszymi skutkami są: nowotwory (białaczka szpikowa, rak skóry), bezpłodność, zaćma i ogólne skrócenie czasu życia. Co do bezpłodności, uważa się, że u ludzi dawki rzędu 4-6Gy powodują trwałą sterylizację mężczyzn, u kobien menopauzę wywołać może dawka 3Gy. Krótszy czas życia (bez związanych z tym nowotworów i innych takich) może być spowodowany uszkodzeniami w materiale genetycznym - to trochę tak, jakbyśmy się bardzo szybko postarzeli.

4. A co z zarodkiem i płodem?
Im wcześniej zostanie podany radiacji, tym gorsze mogą być skutki, bo może zostać zabita jedna komórka, która zapoczątkowywałaby daną linię komórkową (czyli np. komórki serca czy rdzenia kręgowego). Do 6 tygodnia najczęściej napromieniowanie skutkuje śmiercią zarodka lub zgonem dziecka po porodzie ze względu na ciężkie wady. W późniejszym etapie mogą to być wady układu nerwowego, moczowo-płciowego i bezpłodność.

Raien · 24 Grudnia 2019

Wyobraź sobie otrzymać rangę redaktora i pierwszy Twój artykuł, zwłaszcza w okresie świątecznym, nawiązuje do radiacji i płodów. XD

No cóż, dobra robota.