Nóż wbity w plecy Polski - tak jest określana agresja ZSRR na nasz kraj, którą Armia Czerwona przeprowadziła 73 lata temu - 17 września 1939 roku. Do zbrojnej napaści na Polskę od wschodu doszło bez wypowiedzenia wojny - w czasie, gdy Wojsko Polskie na zachodzie było zajęte odpieraniem ataku III Rzeszy. O tym w PRL nie można było nawet wspominać.
[justify]Ta data - 17 września 1939 roku - przez kilka dekad w PRL nie istniała w kalendarzu państwowych obchodów. Ówczesne władze skupiały się na upamiętnianiu niemieckiej napaści z 1 września 1939 roku i martyrologii Polaków pod hitlerowską okupacją. Za publiczne przypominanie, że agresorów było dwóch, i że ich wspólny najazd na Polskę został uzgodniony przez Hitlera i Stalina w tajnym porozumieniu, można było w czasach komunistycznych trafić nawet do więzienia.
Według oficjalnej wykładni, 17 września 1939 roku Związek Sowiecki jedynie "objął opieką" ludność białoruską i ukraińską na wschodnich terenach Polski, zaatakowanej przez III Rzeszę. W rzeczywistości Sowieci zbrojnie napadli na nasz kraj na mocy tajnego protokołu do paktu Hitler-Stalin (w polskiej historiografii nazywany paktem Ribbentrop-Mołotow) z 23 sierpnia 1939 roku. W dokumencie tym ZSRR zobowiązał się do ataku na Polskę, gdy tylko III Rzesza znajdzie się w stanie wojny z Polską.
Jak przebiegła sowiecka agresja? O godzinie 2 rano ambasador RP w Moskwie otrzymał notę stwierdzającą, że rząd ZSRR nie może pozostać neutralny wobec "bankructwa państwa polskiego". A zaraz potem, łamiąc wiążące ich umowy i konwencje międzynarodowe, Sowieci wkroczyli na terytorium Polski.
Tę militarną napaść z zaskoczenia brytyjski "The Times" pierwszy nazwał "pchnięciem Polski nożem w plecy". Wojsko Polskie, pochłonięte odpieraniem ataku III Rzeszy, próbowało bronić się we Lwowie, Grodnie, Tomaszowie Lubelskim i innych miastach we wschodniej części kraju, ale w obliczu podwójnej agresji wódz naczelny RP wydał "dyrektywę ogólną", w której nakazał unikanie walk z Armią Czerwoną. Sowieci tymczasem szybko posuwali się w głąb Polski - aż do uzgodnionej z Hitlerem linii na Wiśle. Kiedy 22 września został przez nich zajęty Lwów, a 28 września pod niemieckim naporem skapitulowała Warszawa, rozbiór Polski był dokonany.[/justify]
Spotkanie żołnierzy Wehrmachtu i Armii Czerwonej 20 września 1939 roku, na wschód od Brześcia
Kolumny piechoty sowieckiej wkraczające do Polski 17.09.1939
